Direct naar de inhoud

Wij geloven dat de essentie van een leefbare samenleving is
dat
burgers kunnen meedoen in de samenleving.

Daar zetten we ons iedere dag weer met passie voor in.

Jeugd & Onderwijs

  • Vanuit de gedachte om als Bibliotheek online goed zichtbaar te zijn, ontwikkelt Rijnbrink podcasts van Woesj.

  • Dinsdag 20 oktober organiseerde Rijnbrink een webinar voor het Netwerk van Overijsselse Bibliotheken en het Gelders Bibliotheek Netwerk over de effectiviteit van ouder-kind programma’s. Prof. dr. Roel van Steensel vertelde in dit webinar over wetenschappelijk onderzoek naar ouder-kindprogramma’s gericht op de stimulering van taal en geletterdheid.

    Welke rol spelen ouders in de ontwikkeling van geletterde vaardigheden en in de ontwikkeling van leesmotivatie? En hoe sluit je hierop aan met ouder-kindprogramma’s? Dat was de centrale vraag van dit webinar. Met ruim 150 aanmeldingen was er veel belangstelling.


    Ben je benieuwd naar het webinar? Kijk deze hier terug
    .


    Wat werkt goed bij ouder-kindprogramma’s?
    Een gezinsgerichte aanpak is belangrijk om de cyclus van laaggeletterdheid te doorbreken. Maar wat werkt goed bij ouder-kindprogramma’s? En wat werkt helemaal niet? Resultaten uit wetenschappelijk onderzoek naar de effectiviteit van ouder-kindprogramma’s helpen bij het verbeteren van deze programma’s. Hierbij enkele belangrijke conclusies die in het webinar de revue passeerden.  

    De effectiviteit van ouder-kindprogramma’s is onderzocht in een grote, internationale overzichtsstudie, waarbij gekeken is welke programma’s het beste lijken te werken voor laagopgeleide en migrantengezinnen. In deze studie (waarin hele gevarieerde programma’s zaten) zijn specifieke programmakenmerken geanalyseerd. Een belangrijke conclusie die uit het onderzoek getrokken werd, is dat focus in de programma’s belangrijk is voor de effectiviteit ervan.

    Gerichte aanpak loont
    Roel van Steensel licht tijdens het webinar toe: “Ouder-kindprogramma’s die gefocust zijn, die een gerichte aanpak volgen, laten over het algemeen de grootste (positieve) effecten zien. We zagen bijvoorbeeld dat programma’s die zich alléén op voorlezen richtten, grotere effecten hadden op de begripsvaardigheden dan programma’s die zich (ook) op andere activiteiten richtten. Ook zagen we dat programma’s die zich alleen op geletterde vaardigheden richtten, een groter effect op begripsvaardigheden (zoals woordenschat) hadden dan programma’s die zich (ook) op andere vaardigheden richtten. Denk dan bijvoorbeeld aan programma’s waar ook veel aandacht aan opvoedingsondersteuning wordt besteed.”

    Activiteiten thuis of ook op locatie?
    Verder blijkt dat programma’s waarbij alleen activiteiten thuis werden aangeboden, een groter effect hadden op vaardigheden dan programma’s waarin óók activiteiten in centra of op scholen plaatsvonden. Dat klinkt misschien gek, want een gecombineerde aanpak is eigenlijk meer aanbod. Maar uit onderzoek blijkt dat dat dus niet altijd effectief is.

    Roel van Steensel tijdens het webinar: “We denken dat dat komt, omdat in die gecombineerde programma’s de oudercomponent te schools is. We zagen vaak dat er gestart wordt met een schoolprogramma en dat zo’n schoolprogramma vervolgens wordt vertaald naar een thuisprogramma. Dat maakt dat dat thuisprogramma ook vrij schools van aard is en daardoor misschien onvoldoende aansluit op de thuisomgeving en op de behoefte van gezinnen. Interessant was om te zien dat programma’s waar die aansluiting wél wordt gezocht, dus waarin de mogelijkheid was voor differentiatie in het programma-aanbod, de allergrootste effecten lieten zien.  Dit gebeurt echter maar in een handjevol programma’s.”

    Leesmotivatie
    Er is niet alleen wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de effectiviteit op de (lees/begrips)vaardigheden van kinderen, maar ook naar wat werkt voor de leesmotivatie van kinderen. Ook dit onderwerp besprak prof. dr. Roel van Steensel tijdens het webinar. Door ouders aan te moedigen meer aandacht te besteden aan lezen thuis, kan de leesmotivatie van kinderen positief worden beïnvloed.

    Van wetenschap naar praktijk
    Wetenschappelijk onderzoek biedt dus goede en ook praktische handvatten om een gezinsaanpak verder lokaal vorm te geven. Door kennis te verzamelen en te delen over wat wel en niet werkt, komen alle samenwerkende partners die hiermee bezig zijn verder. Als hiermee gezamenlijk taalarme gezinnen beter bereikt en ondersteund worden is dat een belangrijke stap in het doorbreken van de cyclus van laaggeletterdheid.

    In deze bijlage vind je nog enkele vragen en antwoorden die door deelnemers tijdens het webinar zijn gesteld.

  • Ervaringen uit het pilotproject Samen Digi-TAAL

    Stichting Fundament in Losser is één van de deelnemers aan de pilot Samen Digi-TAAL! die in 2020 van start is gegaan. Yolanda Kerver (educatiecoach) en Dorine Müller (taalpuntcoördinator) vertellen over hun aanpak en ervaringen tot nu toe.

    Logisch vervolg op andere projecten
    Dorine: Bij Fundament noemen we het project niet Samen Digi-TAAL!, maar Digi-TAAL Thuis! Daar hebben we voor gekozen, omdat de naam zo aansluit bij het ouderbetrokkenheidsprogramma op de kinderdagverblijven: VVE-thuis. Bij ons in Losser liepen er al een aantal projecten, van waaruit we deze pilot zijn gestart. We hadden bijvoorbeeld al een project dat heet ‘Begin de dag met een boekje’, waarin we ook ouders en de school betrekken bij het lezen. Deze pilot met het gebruik van tablets sluit hier heel mooi bij aan. Digi-TAAL Thuis! is een programma met onderdelen uit diverse andere projecten. Zo hebben we de basis van ‘Begin de dag met een boekje’ aangehouden, maar is de leen-IPad uit Samen Digi-TAAL! toegevoegd. De begeleiding bij ouderbijeenkomsten door vrijwilligers gebruiken we uit de methode: Voor jou en je kind van de Stichting Lezen en Schrijven.

    Yolanda: Ja inderdaad, voor ons was dit een logisch vervolg om op de school waar het project ‘Begin de dag met een boekje’ liep, om via deze gezinsaanpak ook ouders te bereiken voor Digi-TAAL Thuis! In eerste instantie richten we ons nu op groep 1 en 2, maar we krijgen nu al vragen of ook iemand uit groep 3 in aanmerking kan komen.

    Het moet vooral leuk zijn!
    Dorine: Wat wij belangrijk vinden – en dat leggen we ook steeds uit aan ouders – is dat school de plek is waar echt geleerd wordt. Vanuit de bibliotheek willen we juist het plezier in lezen vergroten en kinderen enthousiast maken voor lezen en taal. In de ouderbijeenkomsten proberen we die balans tussen leren op school en plezier hebben om thuis de Ipad te gebruiken ook heel duidelijk over te brengen. Dus niet dat ouders thuis tegen hun kind zeggen: “Zo, nu gaan we aan de slag voor school.” Dat is niet de bedoeling. Plezier is de sleutel!

    Samenwerking met school belangrijk
    Dorine: Onze ervaring is dat het ontzettend belangrijk is om een project als dit samen met de school uit te rollen. Het is belangrijk dat binnen de school voldoende draagvlak is. De school bepaalt welke kinderen meedoen. Met Digi-TAAL Thuis! sluiten we aan bij de thema’s die in de groepen 1 en 2 op school behandeld worden. Dus gaat het in de klas over het thema ‘herfst’, dan gaat het thuis, in de apps en de boeken en de materialen die wij meegeven, ook allemaal over herfst.

    Ouderbijeenkomsten lastig door corona
    Yolanda: Ondanks deze coronatijd zijn wij vorig jaar van start gegaan op één school, maar ouderbijeenkomsten hebben we helaas nog niet goed kunnen organiseren door corona. We hebben vorig jaar de Ipads in kleine groepjes aan ouders buiten op het schoolplein rond de pingpongtafel uitgedeeld en daar uitleg over gegeven.

    Dorine: Het is onze bedoeling dat – als het straks weer kan en mag - de bijeenkomsten met ouders door vrijwilligers worden geleid.  Deze (taal)vrijwilligers zijn al opgeleid voor interactie met ouders vanuit het andere project (Begin de dag met een boekje). Het zou mooi zijn als we die groep op den duur verder kunnen uitbreiden en dat het dan ook echt iets van de school en de vrijwilligers wordt. De pilot Digi-TAAL Thuis! is bij de twee scholen waar we nu contact mee hebben, in ieder geval heel enthousiast ontvangen en alle Ipads die we tot onze beschikking hebben, zijn in gebruik.   

    Lees hier meer over de pilot Samen Digi-TAAL! die Rijnbrink met een aantal bibliotheken is gestart. 

    Ben je benieuwd naar de ontwikkelingen van de pilot met bibliotheken in Gelderland en Overijssel? Neem dan contact op met Evelien Wietsma

  • Een uitdagende les rondom leesbevordering of digitale geletterdheid? Het is de Bibliotheek Gelderland Zuid gelukt! De BiebBoys maken iedere maand een nieuwe video inclusief een toffe challenge voor de klas. Leerkrachten kunnen met een compleet én gratis lespakket werken aan onder andere boekensmaak, praten over boeken, werkvormen voor leesbevordering, mediawijsheid en informatievaardigheden. BiebBoy Kees Meulendijks vertelt daar graag meer over. Daarnaast deelt leerkracht Richard Looten zijn enthousiasme over de BiebBoys.

  • Binnenkort verschijnt voor het eerst de Digitale Voorleestas; voorleesplezier voor thuis!

  • Sinds het coronavirus kunnen honderden voorleesvrijwilligers niet meer wekelijks met een boekentas naar hun voorleesgezin. Wat wél kan: digitaal voorlezen. En dat blijkt een schot in de roos.

  • Speciaal voor de Kinderboekenweek ontwikkelde Rijnbrink het online spel ‘Codewoord’, waarmee leerlingen van groep 5 t/m 8 de hersenen kunnen laten kraken!

  • Tijdens de FabLearn conferentie en faire 2018 is een Expertsessie Bibliotheken over bibliotheekmaakplaatsen opgenomen. In de samenvattende video komt een aantal experts aan het woord, namelijk: Peter Troxler, Kerensa Strijker, Carola Oortwijn - Oldemaat, Maarten Lammers, Teun te Veldhuis (CODA Apeldoorn) en Jeroen de Boer.

  • Gezinsaapak websiteMet een krachtige gezinsaanpak zet de Bibliotheek in op het bestrijden van laaggeletterdheid. Tijdens het werktraject 2020 werken 17 Overijsselse en Gelderse bibliotheken samen met Rijnbrink aan hun lokale vraagstukken over een gezinsaanpak. Deze nieuwe tijd vraagt om een andere aanpak dan de gezamenlijke werksessies.

  • 1 op de 9 mensen in Nederland heeft moeite met lezen, schrijven en/of rekenen. Zo’n 50% van de laaggeletterden heeft kinderen onder de 18 jaar. De kans dat deze ouders hun problematiek doorgeven aan hun kinderen is groot.

  • 1 op de 9 mensen in Nederland heeft moeite met lezen, schrijven en/of rekenen. Zo’n 50% van de laaggeletterden heeft kinderen onder de 18 jaar. De kans dat deze ouders hun problematiek doorgeven aan hun kinderen is groot.

    Een gezinsaanpak is een effectieve aanpak om deze cyclus van laaggeletterdheid te doorbreken, zo blijkt uit diverse nationale en internationale onderzoeken. Een gezinsaanpak is er namelijk op gericht dat ouders zelf beter worden in taal en tegelijkertijd ook leren hun kinderen te ondersteunen in hun taalontwikkeling met een positieve leesopvoeding.

    Verbinding
    De kansen voor het Bibliotheeknetwerk liggen in het maken van verbinding tussen deze verschillende regelingen en projecten, om zodoende te komen tot een hogere impact bij en een hoger bereik van laagtaalvaardige gezinnen.

    Centraal in dit project staat het ondersteunen en begeleiden van de bibliotheken bij het ontwikkelen en uitvoeren van beleid en de betrokken specialisten om te komen tot een werkwijze gericht op een gezinsaanpak. Daarbij is kennisdeling tussen bibliotheken in het Gelderse en Overijsselse netwerk op dit thema van belang. Rijnbrink ondersteunt in dit project de bibliotheken in het Overijssel en Gelderse Netwerk om te komen tot een werkwijze gericht op een gezinsaanpak.

    Doelen

    • Inzichtelijk maken waar de bibliotheken staan m.b.t. een werkwijze en beleid op gezinsaanpak en om op basis van de opgehaalde input kansen te signaleren.
    • Visieontwikkeling op een gezinsaanpak, als advies en inspiratie voor beleid en werkwijze gericht op een gezinsaanpak.
    • Specialisten Jeugd & Onderwijs en Basisvaardigheden ondersteunen en begeleiden om te komen tot een werkwijze gericht op gezinsaanpak.
    • Bibliotheken ondersteunen en begeleiden lopende en nieuwe taalprogramma’s voor kinderen en volwassenen meer te verbinden binnen de bibliotheek organisatie
    • We willen komen tot een samenhangend geheel van activiteiten in de ketenaanpak en een structurele, planmatige aanpak voor de bibliotheken.

    Meer informatie of vragen? Neem contact op met Karien van Buuren of Evelien Wietsma.

     

  • Door het coronavirus is het bezoeken van de kinderen thuis even niet meer zo vanzelfsprekend. En dat betekent dat voorlezers de voorleessessies nu ook digitaal moeten kunnen invullen, om (veelal taalzwakke) gezinnen aangehaakt te houden. In Stadkamer Zwolle zijn ze dit najaar gestart met een hybride voorleestraject. Annemieke Swinkels, Adviseur media- en taaleducatie én projectleider van de VoorleesExpress in Stadkamer, vertelt graag meer over haar ervaringen rondom het opzetten van de hybride vorm. Wat speelde mee in haar besluitvorming, hoe heeft ze het proces aangepakt en wat heeft het traject tot nu toe opgeleverd?

  • Bij Scoor een Boek! kunnen kinderen, naast het scoren in de klas, ook thuis met hun gezin meedoen aan Scoor een Boek! Thuiseditie. Vanwege de corona maatregelen wordt dit jaar extra ingezet op deze thuiseditie. Zo ook bij Bibliotheek Wierden.

  • Eind april klonk het eindsignaal van Scoor een Boek!, tijdens de feestelijke en sportieve afsluitingen op diverse locaties in Overijssel en Gelderland.

  • Leren door te doen, dat is het uitgangspunt van ‘Connecting Dots’. De mediacoaches van de Bibliotheek Veluwezoom ontwikkelden een lessenreeks informatievaardigheden voor groep 4 t/m 8. Aan de hand van diverse werkvormen wordt onder andere het verschil tussen opzoeken en onderzoeken uitgelegd, en welke informatie bruikbaar is voor een onderzoek.

  • De vraag naar meertalige boeken wordt steeds groter. Sinds kort zijn er Arabische boeken voor de jeugd beschikbaar! Bestel de boeken voor jouw Bibliotheek vóór 1 januari 2021.

  • Vrijdag 28 juni vond de finale van de nationale Jeugdkrakercompetitie plaats. Vier teams streden om de winst. Maar liefst drie teams uit Overijssel gingen er uiteindelijk met de prijzen vandoor. 

  • Afgelopen weken klonk, tijdens de feestelijke en sportieve afsluitingen op diverse locaties in heel Nederland, het eindsignaal van Scoor een Boek! In Overijssel deden 58 scholen mee, met een verrassend eindresultaat.

  • Scoren kun je overal! Met die gedachte voert de Bibliotheek samen met de Eredivisie CV een uniek leesproject uit voor leerlingen van groep 5 en 6: Scoor een Boek!

    In Overijssel gaan ruim 2.270 leerlingen de komende weken zoveel mogelijk boeken lezen (‘scoren’). Zij worden via videoboodschappen aangemoedigd door spelers van Heracles Almelo en Go Ahead Eagles. De Bibliotheek Almelo, Hardenberg, Twenterand, Wierden en ZINiN zijn samen met Heracles en de desbetreffende scholen vorige week gestart. De aftrap van de Bibliotheek Deventer (Go Ahead Eagles) volgt iets later.

    Thuiseditie

    Naast het scoren in de klas, kunnen ook gezinnen meedoen met de Thuiseditie van Scoor een Boek!. In de Bibliotheek kan een gratis Scoor een Boek!-poster worden afgehaald. Voor elke 15 minuten (voor)lezen in een boek, krant of tijdschrift, plak je op de Thuisposter een sticker in de vorm van een voetbal. Nieuw dit jaar is de Scoor een Boek! Coach voor gezinnen die wel graag willen lezen maar het lezen en voorlezen lastig vinden. Een coach komt thuis het gezin helpen.

    Scoor een Boek!

    Scoor een Boek! is een landelijk, groeiend initiatief, met deze editie bijna 14.000 leerlingen, 362 basisscholen, 92 bibliotheekvestigingen en 12 voetbalclubs. De Eredivisie en de Bibliotheek werken nauw samen om editie 2019 wederom tot een succes te maken. Het project Scoor een Boek! combineert de populairste sport van Nederland met lezen. Een goede taalbeheersing is de basis voor zelfstandigheid en een gezonde levensstijl. Hierin zijn veel overeenkomsten te vinden met het voetbal. De persoonlijke boodschap van een voetballer werkt stimulerend en motiveert de leerlingen om zoveel mogelijk boeken te lezen.

    Bekijk de aftrapfilm van Go Ahead Eagles

  • Begin 2020 startte Rijnbrink samen met een aantal bibliotheken de pilot Samen Digi-TAAL. Dit is een project waarbij gezinnen tablets met educatieve apps in bruikleen krijgen, zodat ouders met hun kinderen daar thuis mee aan de slag gaan. Tijdens ouderbijeenkomsten wordt er aandacht besteed aan thema’s rondom lezen en het gebruik van de apps. Een mooie manier om via deze gezinsaanpak kinderen én hun ouders te helpen met taal. Bibliotheek Oldenzaal, Veluwezoom, Brummen-Voorst en Fundament uit Losser deden afgelopen jaar mee met deze pilot.

    Het project Samen Digi-TAAL vindt zijn oorsprong bij basisschool de Horizon in Delft. Met hen is er een samenwerkingsovereenkomst gestart om te kijken of dit project binnen Gelderland en Overijssel voor de bibliotheken ook mogelijkheden biedt.

    Waarom Samen Digi-TAAL?
    Er zijn al verschillende programma’s die bijdragen aan het bevorderen van geletterdheid en leesplezier en het doorbreken van de cyclus van laaggeletterdheid. Denk aan de Bibliotheek op schoolen de Voorleesexpress. Het project Samen Digi-TAAL is hier een waardevolle aanvulling op, omdat het gebruik van digitale hulpmiddelen een goed middel blijkt te zijn om taalontwikkeling en leesplezier te stimuleren. Voor de jongste kinderen én hun ouders!

    Wat is Samen Digi-TAAL?
    Op welke manier een project als Samen Digi-TAAL het beste in te zetten is, is lokaal maatwerk. Vaak wordt de samenwerking met een basisschool en voorschoolse organisaties gezocht, omdat je ouders via deze partners het beste bereikt. Maar het project kan ook aansluiten bij andere bestaande programma’s van de bibliotheek, zoals de VoorleesExpress.

    Kinderen van groep 1 en 2, maar ook peuters van de kinderdagopvang krijgen gemiddeld 20 weken een tablet in bruikleen mee naar huis. De techniek op de tablet kan zo ingeregeld worden dat er op afstand nieuwe apps geplaatst en oude apps verwijderd kunnen worden. De enige voorwaarde is dat er thuis wifi nodig is om de tablets te kunnen gebruiken. De tablets zijn zo ingesteld dat je er niet mee op internet kan, maar dat alleen de apps te gebruiken zijn.

    Ouderbijeenkomsten en contact cruciaal
    De ouderbijeenkomsten binnen Samen Digi-TAAL zijn cruciaal en daarom is deelname aan deze bijeenkomsten in bijvoorbeeld Delft een voorwaarde om mee te kunnen doen. Tijdens deze bijeenkomsten, die gemiddeld één keer per maand plaatsvindt, krijgen ouders uitleg en instructies over de apps en hoe ze hier met hun kind mee om kunnen gaan. Soms gebeurt dit 1 op 1. Door het contact met de ouders kan er op maat gekeken worden wat nodig is en kan het zijn dat ouders zelf ook hulp nodig hebben bij hun eigen (digi) taalvaardigheden. Er kan dan een warme doorverwijzing plaatsvinden naar bijvoorbeeld het Taalhuis van de Bibliotheek.

    De tablet als middel
    De tablet wordt samen met andere materialen in een rugtas meegegeven. De meerwaarde zit hem dan ook in de koppeling van de apps op de tablet met een fysiek boek, of activiteiten rondom bijvoorbeeld een digitaal prentenboek. Na ca. een maand worden er weer nieuwe apps beschikbaar gesteld en nieuwe materialen meegegeven. Op de basisschool de Horizon in Delft zijn kinderen heel enthousiast en leren er veel van. ‘Dat boek heb ik al op de Ipad gelezen juf!’

    Ben je benieuwd naar de ontwikkelingen van de pilot met bibliotheken in Gelderland en Overijssel? Neem dan contact op met Evelien Wietsma.

    Lees meer over de aanpak van Stichting Fundament met deze pilot.