Wij geloven dat de essentie van een leefbare samenleving is
dat
burgers kunnen meedoen in de samenleving.

Daar zetten we ons iedere dag weer met passie voor in.

ThuisTaal: geletterdheid voor iedereen

Op 14 september vertelde Karien van Buuren, senior adviseur bij Rijnbrink, aan een internationaal gezelschap op het Next Library-congres in Berlijn over het project ThuisTaal, waarbij Bibliotheken samenwerken met de lerarenopleiding en nieuwkomersscholen om taalachterstanden in vluchtelingengezinnen tegen te gaan. Lees haar toespraak.

fadel`Ik wil mijn verhaal graag beginnen met een foto van mij en Fadel. Fadel is 9 jaar en hij is twee jaar geleden uit Syrië gevlucht met zijn vader, moeder en zijn zus van 14 jaar. Het gezin heeft alles achtergelaten en wil nu een toekomst opbouwen in Nederland. Als vrijwilliger kom ik elke week thuis bij het gezin om voor te lezen aan Fadel.

Dat contact is ontzettend waardevol, want er is nog veel angst voor het onbekende en negatieve beeldvorming. Ik woon zelf in Enschede, een stad van 160.000 inwoners in het oosten van Nederland. Hier waren heftige protesten tegen de komst van een AZC. Ik stond hier op de barricade om een positief geluid te laten horen en ik gaf Nederlands les in de vluchtelingenopvang.

laurentienWant de taal is de toegang tot de samenleving. Onze Nederlandse prinses Laurentien strijdt voor Literacy for All. In de Europese Verklaring voor het recht op Geletterdheid staat: ´Geletterdheid is essentieel voor persoonlijke ontwikkeling. Het stelt mensen in staat om volwaardige en betekenisvolle levens te leiden en bij te dragen aan de gemeenschappen waar we in leven. Bovendien is geletterdheid een voorwaarde voor alle vormen van leren.´

Het is de kerntaak/missie van de bibliotheek om lezen te bevorderen en om taalachterstanden en laaggeletterdheid te bestrijden. Je leert de taal het beste in contact met andere mensen. We willen kinderen het plezier meegeven in boeken en we willen ouders op weg helpen met (voor)lezen.

thuistaalEn dat doen we met het project ThuisTaal, waarin Bibliotheken, nieuwkomersscholen en de lerarenopleiding de krachten bundelen om taalachterstanden bij vluchtelingengezinnen tegen te gaan. We koppelen alle derdejaarsstudenten van de lerarenopleiding in tweetallen aan een vluchtelingengezin. De studenten bezoeken ‘hun’ familie zes keer thuis en laten hen kennis maken met de Bibliotheek. Ze lezen boeken voor aan de kinderen, zingen liedjes en spelen spelletjes met ze om hun taalontwikkeling te stimuleren.  

Door dit project kunnen de Bibliotheken deze gezinnen al vroeg bereiken en ondersteunen. De bibliotheek neemt de projectcoördinatie op zich en zet een goede samenwerking op met de partners om het project in cocreatie op te zetten. Ook doet de bibliotheek de matching tussen studenten en gezinnen, verzorgt ze de rondleidingen in de bibliotheek, zet in op de collectie én zorgt ze voor de verbinding met haar andere diensten en producten. De studenten zijn de ambassadeurs van de Bibliotheek.

thuistaal div1De nieuwkomersscholen informeren, werven en selecteren de gezinnen voor deelname. Daarbij kijken ze bijvoorbeeld naar de motivatie van het gezin, maar ook heel praktisch naar de woonplaats en de beschikbaarheid. De school organiseert bovendien een bijeenkomst waar de studentenkoppels kennismaken met de gezinnen. En de studenten krijgen een beeld van de doelgroep, de speciale methodieken, materialen en de thema’s. Zo zetten we in op een goed educatief partnerschap tussen de school en het gezin.

Het project is onderdeel van het curriculum van de lerarenopleiding: het is het vak Nederlands voor de derdejaarsstudenten. Dat betekent dat álle studenten meedoen aan het project en hiermee studiepunten verdienen. De hogeschool verzorgt de hoorcolleges en werkcolleges over bijvoorbeeld woordenschatdidactiek, culturele diversiteit en ouderbetrokkenheid. De studenten schrijven bovendien een reflectieverslag.

thuistaal div2We hebben het project ThuisTaal in 2016 opgestart vanuit het donkerblauwe Enschede en omgeving. In oktober gaan we de derde keer van start met 90 studenten en 45 gezinnen.

In de lichtblauwe stad Deventer is het project dit jaar voor de tweede keer in het klein gestart met de lerarenopleiding en de vluchtelingenopvang. Deze maand start het project voor het eerst in Doetinchem met de lerarenopleiding en de nieuwkomersschool (niet op deze kaart te zien).

Elk jaar leren we weer bij en kunnen we het project doorontwikkelen en de samenwerking met de partners verstevigen. Dat kan dankzij allerlei subsidies. In 2016 is het project bovendien genomineerd voor een landelijke prijs voor initiatieven gericht op vluchtelingenkinderen.

In dit project komen voor de studenten de theorie en de praktijk bij elkaar. Docent Richard Vollenbroek vertelt dat hij het vooral als een kans ziet voor de studenten: ‘Ze komen met een andere cultuur in aanraking, ze kijken vanuit een ander perspectief naar de taalontwikkeling, en ze komen in aanraking met een doelgroep die ze ook straks in hun beroep tegenkomen. Ze krijgen meer begrip voor kinderen die een vreemde taal moeten leren en kunnen zich beter inleven in de situatie van deze ouders.’

thuistaal div3De gezinnen zijn erg enthousiast om mee te doen. Het begin is vaak spannend en soms krijgen ze voor het eerst ‘Nederlanders’ thuis op bezoek. Ze leren de Nederlandse taal, vergroten hun sociale netwerk en raken bekend met de mogelijkheden van de Bibliotheek. Zo heeft ThuisTaal een positief effect op de geletterdheid van de héle familie.

Kortom, samen met de partners creëren we een win-win-win situatie. We leveren een waardevolle bijdrage aan het maatschappelijke vraagstuk van integratie en we zetten in op persoonlijke ontwikkeling en geletterdheid voor iedereen. Zo kan de bibliotheek écht betekenisvol werk doen!

Deze toespraak is een kennismaking met ons project ThuisTaal. Ik hoop dat jullie geïnspireerd zijn om ook aan de slag te gaan. Samen kunnen we de mogelijkheid verkennen om ThuisTaal ook op andere locaties op te starten. We ondersteunen daarin graag met onze kennis, ervaring en de reeds ontwikkelde materialen.

Zelf hebben we alweer mooie vervolgplannen: we willen natuurlijk groeien in locaties en in deelnemers. We willen het project verder verbinden met programma’s voor geletterdheid. We willen ook samenwerkingen starten met opleidingen voor logopedie en onderwijsassistent. En we willen de anderstalige collectie en materialen verder uitbreiden.

Want, we willen literacy for all!

Dank voor jullie aandacht.`